Category: Dziedzictwo Galicji

NAZWA GALICJA

Nazwa Galicja stała się w naszej świadomości jasno czytelnym hasłem. Weszła do podręczników szkolnych i wywołuje na ogół dość jednoznaczne skojarzenia. Rzadko się zdarza, aby jedno pojęcie historyczne w jego obiego­wej funkcji miało tyle treści. Pod względem geograficznym oznacza dla nas ten kształt, który Organizatorzy konferencji zamieścili na zaproszeniu, choć odbiega on tak bardzo od genetycznego, pierwotnego sensu tego pojęcia, łączącego się z Haliczem i księstwem halickim. Pod względem chronologicz­nym oznacza niewątpliwie epokę. Jasno czytelny jest jej koniec w 1919 r. i nie mniej wyraźnie rysuje się początek, tj. rok 1795. Tutaj też łatwo przechodzimy do porządku nad dziejami tej Galicji właściwej, tj. księstwa halickiego. Pod względem gospodarczym konotacja pojęcia nie jest jednoznaczna. Z jednej strony była to dla starszej generacji jakaś płaszczyzna odniesienia co do stabilizacji pieniądza i struktur gospodarczych, poczucia bezpieczeń­stwa — jak byśmy dziś powiedzieli — socjalnego, ale z drugiej takie hasła, jak „nędza galicyjska”, „piekło galicyjskie”, bynajmniej nie pozbawione racjonalnych podstaw, skłaniają do refleksyjnego traktowania tej sfery spraw.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

POD WZGLĘDEM KULTURALNYM

Pod względem kulturalnym patrzymy na Galicję jak na fenomen. Dobre gimnazjum galicyjskie, dwa uniwersytety, Akademia Umiejętności, świetny rozwój malarstwa, znakomite nazwiska w literaturze i jej oryginalny trend rozwojowy, dobry okres w dziejach teatru, to elementy tego fenomenu. Następuje tu swego rodzaju ekstrapolacja. Obraz doby autonomicznej prze­słania wcześniejszy, nacechowany silną germanizacją i brakiem swobody tworzenia. W zbiorowej pamięci pozostał ten obraz bliższy nam w czasie i on właśnie bywa ekstrapolowany na całą epokę, choć historycy wiedzą, że jest to błędne.Czy Galicja obrosła legendą? Czy mamy do czynienia z mitem Galicji? to pytania, na które odpowie obecna sesja, a w każdym razie nie będzie ona mitu tworzyć. Zadaniem nauki jest wszak mity rozwiewać, a wyob­rażenia i opinie sprowadzać ńa grunt realiów i faktów. I myślę, że nie chodzi o   to, aby do tej struktury, którą są dzieje Galigi, dołożyć parę nowych cegiełek, ale aby odczytać na nowo te dzieje, odpowiedzieć na nasuwające się dziś pytania i wytyczyć nowe problemy badawcze.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

ROZUMIENIE HISTORII

Historia rozumiana jako wiedza o przeszłości, a nie jako sama przeszłość, nie jest i nie może być tylko gorzej lub lepiej udokumentowanym kanonem faktów i procesów. Jest ona bowiem bardzo istotnym składnikiem naszej świadomości i naszej kultury. Ma więc zawsze dwa odniesienia: jedno do faktów, zdarzeń, realiów i procesów przeszłości i drugie do naszej własnej świadomości. Stąd każda generacja stawia przeszłości własne pytania nie tylko co do rzeczy nieznanych, ale najczęściej co do znanych, i to dobrze znanych, weryfikując jak gdyby w ten sposób własną świadomość. Zadaniem historyków jest nie tylko dokładanie nowych cegiełek do gmachu wiedzy historycznej, ale także pomoc w owym ciągłym weryfikowaniu zbiorowej świadomości.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

KAŻDA GENERACJA

Żle się dzieje, gdy na pytania adresowane do przeszłości od­powiadają politycy czy publicyści, gdy dominantą staje się owo odniesienie do naszej świadomości, a na plan drugi schodzi odniesienie do samej prze­szłości, do faktów. Gorzej, gdy historycy, którzy z natury swego zawodu mają lub powinni mieć wiedzę o przeszłości, lekceważą ją, odpowiadając na pytania swojej generacji w sposób konformistyczny lub mający zadowolić jej elity. Klasyfikujemy to jako naruszenie zasad etyki uczonego. Można by dziś do tych spraw nie powracać, gdyby nie to, że każda rzeczywistość jest w tym ważnym ogniwie zbiorowej świadomości zagrożona. Jeżeli więc każda generacja ze swojej perspektywy czasu i miejsca for­mułuje pod adresem przeszłości własne pytania, to nie bez znaczenia jest to, że intelektualiści, uniwersytety, uczelnie, środowiska naukowe, wyczuwając jak gdyby zapotrzebowanie społeczne, wywołują awansem pewne zagadnienia lub ich kompleksy. Jest to dobre i właściwe.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

POLITYCZNA INTENCJA

Tak wywołane, cechują się w mniejszym stopniu polityczną czy ideologiczną intencją. Nie są skażone już w zarodku. Galicja to kompleks pytań, z bardzo wyraźnym — przynajmniej w tej części Polski — odniesieniem do naszej świadomości. Odpowiedź na nie dadzą kompetentni badacze, specjaliści. Odpowiedzą na nie w warunkch przebudowującego się kraju, niejako na gruncie narosłych przez dziesiątki lat problemów, z perspektywy polskiej, żeby nie powiedzieć — po trosze galicyj­skiej. Ale właśnie międzynarodowy charakter sesji powinien nam otworzyć i dobrze byłoby, gdyby otworzył perspektywę austriacką, węgierską, czeską, słowacką, ukraińską czy może jeszcze inną. Taki jest zresztą sens sesji nau­kowych o charakterze międzynarodowym.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

DUŻA NOŚNOŚĆ TEMATYCZNA

Ta sesja o dużej nośności tematycznej, problemowej, odbywa się w mło­dym środowisku naukowym, nie obciążonym jeszcze własną tradycją nauko­wą, która przecież niejedno sugeruje, która ciąży. Dobrze byłoby, gdyby to dało inną nieco perspektywę obrazowi Galicji; kształtowano go wszak z per­spektywy Lwowa i Krakowa. Jeżeli nie stanie się to w ramach obecnej sesji, powinno stać się w przyszłości. Dążność rzeszowskiego środowiska nauko­wego, aby wzmocnić własną pozycję i rolę przez otwarcie się na zewnątrz, zasługuje na uznanie. Ma ono dziś duże pole działania, na którym nie powinno pozostać bezczynne. Gdy otwierają się bramy na wschód, należy budować silny pomost polskiej nauki i polskiej kultury na styku z pięc- dziesiędomilionowym państwem ukraińskim, nie po to, aby tworzyć zaporę przed kulturą ukraińską, której wartości zresztą w pełni doceniam, i me po to, aby ją nasycać kulturą polską, ale dla dobra i korzyści obu kultur, dla ubogacenia i jedng, i drugiej.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

EFEKTYWNA WYMIANA NAUKOWA

Jest to konieczność, przed którą się nie uchylimy. To da gwarancję efektywnej wymiany naukowej i kulturalnej, bez której trudno mówić o wzajemnym zrozumieniu i zbliżeniu. Być może jest to w mojej refleksji akcent polityczny; jeżeli tak, to potwierdza on przeświad­czenie że historia jako wiedza o przeszłości nie może uciec przed rzeczywis­tością’dnia dzisiejszego. Myślę, że w tym duchu potoczą się nasze obrady.Prawno-ustrojowe dzieje Galicji składają się z dwóch wielkich epok:epoki absolutyzmu, od pierwszego rozbioru Polski do Wiosny Ludów (1772—1848),epoki konstytucjonalizmu, od Wiosny Ludów do pierwszej wojny światowej (1848—1914).W obrębie pierwszej z tych epok możemy jeszcze wyróżnić okres wstępny, okres absolutyzmu oświeceniowego i okres absolutyzmu policyjnego.Likwidowanie polskich instytucji ustrojowych, wojskowa okupacja nowe­go terytorium, powolna organizacja władz cywilnych oraz pierwsze, dość jeszcze ostrożne reformy, to ów okres wstępny, zamykający się w datach od 1772 do orientacyjnie — 1780 roku; od imienia cesarzowej Marii Teresy nazywa się go zazwyczaj w literaturze okresem reform terezjańskich.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

ZARYS USTROJU POLITYCZNEGO GALICJI

Absolutyzm oświecony to reformy cesarza Józefa II (1780—1790) i jego następcy, Leopolda II (1790—1792). Nastąpiła w tym czasie realizacja pro­gramu, zmierzającego do usprawnienia, unowocześnienia władzy państwowej, działającej „w zasadzie” dla dobra ludności, ale tak, jak owo dobro wyob­rażał sobie absolutny monarcha. Dla Galicji owym dobrem miało być ścisłe powiązanie z Austrią i podporządkowanie normom, tam obowiązującym. Reformy józefińskie charakteryzowały się nerwowością i pośpiechem — ce­sarz pragnął możliwie szybko nadgonić opóźnienia w stosunku do znacznie wcześniej podjętych reform w Austrii, tak aby dalsze zasady, wprowadzane w życie w krajach austriackich, mogły od razu obejmować Galicję. Co więcej, cesarz potraktował Galicję jak „tabula rasa” — staropolskich in- stytuq’i i norm prawnych bowiem nie uznawał — i posługiwał się nią jako poligonem swej działalności reformatorskiej; niejeden z jego ryzykownych pomysłów, jeśli sprawdził się w praktyce, mógł zyskać moc obowiązującą w całej Austrii.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

OBJĘCIE RZĄDÓW

Następca Józefa II, Leopold II, zmierzał do tych samych celów, choć łagodniejszymi metodami: starał się uwzględniać nastroje społeczne w Gali­cji. Brd też pod uwagę fakt, iż osiągnięcia Sejmu Czteroletniego, uchwale­nie Konstytucji 3 Maja, wzmocnienie skarbu i wojska mogą przywrócić znaczenie Rzeczypospolitej i nawet jeśli nie doprowadzą do rewindykacji ziem pierwszego zaboru, to w każdym razie wpłyną na postawę Polaków w Galicji.Objęcie w 1792 roku rządów przez cesarza Franciszka II (po zniesieniu w 1806 roku Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego zaczął się on tytułować: Franciszek I, cesarz Austrii), oznaczało zwrot w polityce wewnętrzną. Austria zaangażowała się bowiem w długoletnią wojnę z rewo­lucyjną, a potem napoleońską Francją, ponosząc liczne klęski. Następnie stała się uczestniczką Świętego Przymierza.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

ZAOSTRZENIE METOD

Oznaczało to zaostrzenie metod represyjnych wobec mozaiki krajów habsburskich, szczególnie w Galicji, przejście zatem do absolutyzmu mniej już „oświeconego”, bardziej „policyj­nego”. Nie rozbudowuje się bezkarnie aparatu przymusu. System policyjny w Galicji, silniejszy niż w innych krajach monarchii, sobie przypisywał spo­kój (choć lepiej powiedzieć: marazm), jaki w tym kraju panował, i na tej podstawie starał się o powiększenie dyrekq’i policji także w samej Austrii. Kres tym tendenq’om położyła dopiero rewolucja 1848 roku. Druga z wielkich epok, zamknięta w ramach czasowych od 1848 do 1914 roku, również nie jest jednolita. Mieści się w niej okres rewolucyjny (lata 1848—1849), okres nawrotu absolutyzmu (1849—1859), wreszcie okres kon­stytucyjny, od 1860 do 1914 roku.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!