Category: Dziedzictwo Galicji

KRYZYS GOSPODARCZY

Najmniej zmian przyniosły reformy józefińskie miastom. Kryzys gospo­darczy, w jaki popadła Galicja, oderwana od naturalnego zaplecza w postaci ziem dorzecza Wisły i sztucznie połączona z krajami basenu dunajskiego, od którego dzieliły ją Karpaty, z czasem pogłębiał się. Drobne przepisy po­święcone handlowi i przemysłowi, np. ordynacje cechowe, nie mogły owego kryzysu przezwyciężyć. Nie dokonała też tego tzw. kolonizaqa józefińska, obejmująca miasta i wsie. W jednej tylko dziedzinie ustawodawstwo józefińskie spowodowało dale­ko idące zmiany, mianowicie w odniesieniu do Żydów. Dla władz austriac­kich ludność żydowska, tak liczebna — w samej Galicji było jej tyle, co w całej pozostałej monarchii habsburskiej — stała się poważnym problemem, wymagającym specjalnej polityki w dziedzinie administracyjnej, skarbowej i wojskowej. Początkowo władze dążyły do zmniejszenia liczby Żydów na tym terytorium przez zakazy imigracji, utrudnienia paszportowe, wysiedlanie biedoty.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

SKUTECZNE WYPIERANIE

Skuteczne natomiast okazało się wypiera­nie Żydów ze wsi: zakazy dzierżawienia gospodarstw, młynów, karczem, browarów; powodowało to migrację do miast i miasteczek. Zreorganizowano talf7f! żydowski samorząd. Władze zaprzeczyły własnej polityce zrównywania tych ludzi z resztą społeczeństwa, wyodrębniły ich bowiem w dziedzinie podatkowej (przez podatki związane z przepisami religijnymi) i militarnej (ulgi w soboty).Likwidując staropolski parlamentaryzm, wprowadzono na to miejsce or­dynacjami z 1775 i 1782 roku tzw. sejm stanowy. Składał się on z magnatów, szlachty opłacającej minimum 75 zł reńskich podatku rocznego, wyższego duchowieństwa i przedstawicieli mieszczaństwa w osobach dwóch posłów Lwowa. Kompetencje sejmu stanowego były nader skromne: obradował on nad szczegółowymi kwestiami rozkładu podatków oraz uchwalał tzw. adresy do cesarza.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

NIEDOSTATEK KOMPETENCJI

Ów niedostatek kompetencji starano się zrekompensować szcze­gólnie uroczystą formą posiedzeń; zaprzestano ich jednak za panowania cesarza Franciszka II. Pojawiła się bowiem obawa, iż po trzecim rozbiorze Polski sejm ten mógłby się stać ciałem zbyt liczebnym, a więc zbyt silnym. Dopiero po Kongresie Wiedeńskim, na którym Polakom przyobiecano nadanie instytuqi, „które zapewnią zachowanie ich narodowości”, powołano w 1817 roku od nowa sejm stanowy, zmieniając nieco jego skład i minimal­nie rozszerzając kompetencje. Zbierał się odtąd co roku, ale nie budził większego zainteresowania uprawnionych do udziału w obradach. Dopiero w latach czterdziestych, kiedy zaczęto mówić na temat budowy kolei do Lwowa, organizacji Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego czy — przekra­czając swe kompetencje — ewentualnego zniesienia pańszczyzny, sesje sej­mowe gromadziły większą liczbę uprawnionych. Ostatnia sesja odbyła się w 1845 roku.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

CAŁY USTÓJ

Cały ten ustrój zachwiał się w związku z rewolucją 1848 roku. Rewolucja wymogła od razu ustępstwa ze strony władzy, godzącej się na przemianę ustroju państwa w kierunku liberalno-konstytucyjnym. 25 kwietnia 1848 roku ogłoszono konstytucję tzw. kwietniową, oktrojowaną przez monarchę. Lud domagał się jednak konstytucji opartej na powszechnym i równym prawie wyborczym. Wyłoniony został sejm konstytucyjny, ale wobec wybu­chu kolejnej fali rewolucyjnej w Wiedniu i pacyfikacji stolicy, sejm przeniósł się do Kromieryża na Morawy. Abdykował cesarz Ferdynand I, władzę objął Franciszek Józef I. W marcu 1849 roku rozwiązano sejm i oktrojowano nową konstytucję, która jednak w życie nie weszła. W związku z toczącymi się walkami, zwłaszcza na Węgrzech i we Włoszech, ogłoszono stan wyjąt­kowy, a kiedy sytuacja dla dworu polepszyła się, tzw. patentem sylwest­rowym z 31 XII 1851 roku powrócono do rządów absolutnych. Trwały one do roku 1860.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

SZCZEGÓLNIE WIDOCZNE W GALICJI

Nawrót do pełnego absolutyzmu był jednak niemożliwy, zwłaszcza na skutek dokonanych już przez rewoluqę trwałych zmian: uwłaszczenia chło­pów, likwidacji wielu feudalnych przywilejów. Szczególnie było to widoczne w Galicji, gdzie z obawy przed falą rewolu­cyjną, którą nie dałoby się już sterować jak w 1846 roku, dokonano wcześ­niej niż gdzie indziej uwłaszczenia, ograniczono uprawnienia dominialne wo­bec wsi, wreszcie — na stanowisko ostatniego gubernatora, a potem pierw­szego po rewolucji namiestnika wprowadzono kolejno Polaków: Wacława Zaleskiego, Agenora Gołuchowskiego.Zanim więc wyłonił się nowy kształt ustrojowy Austrii jako całości i jej poszczególnych krajów koronnych, w Galicji rozpoczęły się zmiany faktycz­ne: importowaną niemiecką biurokrację jęli wypierać Polacy, szeroko popie­rani przez Gołuchowskiego.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

POCZĄTEK USTROJU

Początkiem ustroju konstytucyjnego Austrii były dwa akty prawne: dyp­lom październikowy 1860 roku i patent lutowy 1861 roku. Pełna realizacja tegoż ustroju nastąpiła w konstytuq’i tzw. grudniowej 1867 roku, już po podziale Austrii na Austro-Węgry.Dyplom październikowy związany jest z nazwiskiem Agenora Gołuchows­kiego, byłego namiestnika Galiqi, który został awansowany do Wiednia na ministra stanu i opracował tekst tego aktu prawnego. Dyplom podziela władzę ustawodawczą na państwową, realizowaną przez parlament wiedeński, i krajo­wą, realizowaną przez sejmy krajowe — w tym galicyjski. Normy te były sobie równorzędne, z tym że państwowe dotyczyły całej monarchii, zas krajowe obowiązywały tylko w danym kraju. Dyplom ściśle wyliczał, co należało do kompetencji państwowej (oczywiście sprawy podatków powszechnych, organiza­cji obrony państwa i inne), stanowiąc, że wszystko to, co nie należy do par­lamentu centralnego, zostaje przypisane sejmom krajowym.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

DOMNIEMANIE KOMPETENCJI

Tym ostatnim służy­ło więc tak zwane domniemanie kompetencji. Sprawy nowe, wymagające inter­wencji ustawodawczej — a spraw takich jawiłoby się z czasem coraz więcej należałyby do kompetenq’i sejmów krajowych. Tym samym, automatycznie powiększałaby się autonomia poszczególnych krajów, łącznie z Galicją.Koncepcja Gołuchowskiego, zmierzająca do stopniowego przeobrażania Austrii w coraz to luźniejszą federację, wzbudziła szybko opór ze strony niemieckich centralistów. Zyskali oni też poparcie liberałów i demokratów, niechętnych konserwatywnemu arystokratyzmowi Gołuchowskiego. Cesarz cofnął inwestyturę Gołuchowskiemu i powołał nowy rząd pod kierownict­wem centralisty, Antoniego Schmerlinga.Schmerling, na pozór kontynuując politykę swego poprzednika, obrócił koncepcję dyplomu o 180 stopni. Kolejny akt prawny, patent lutowy z 1861 roku, pozornie niczego nie zmieniając w rozkładzie kompetencji ustawodaw­czych, wyliczył szczegółowo i tym samym ustalił jako niewzruszalne kom­petencje sejmów krajowych.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

NA PODSTAWIE PATENTU

Domniemanie kompetencji co do spraw nowych służyć miało odtąd parlamentowi centralnemu. Na podstawie owego patentu, uzupełnionego przez statuty dla poszcze­gólnych krajów, powołane zostały do życia sejmy krajowe, w tym i galicyjski. Jego skład i kompetencje zasługują na uwagę. Skład sejmu realizował dwie zasady: zasadę reprezentacji interesów oraz koncepcję neostanową. Obydwie wykluczały możność zorganizowania wyborów powszechnych i równych. Sejm był organem jednoizbowym, ale wchodziły doń dwa rodzaje re­prezentantów: wiryliśd i posłowie. Wiryliści, dostojnicy zasiadający w sejmie z racji piastowanej funkcji, to arcybiskupi i biskupi trzech wyznań katolic­kich (rzymskiego, greckiego i ormiańskiego), oraz rektorzy uniwersytetów w Krakowie i Lwowie. Z czasem doszli jeszcze: rektor Politechniki Lwows­kiej i prezes Akademii Umiejętności w Krakowie. Wiryliści zatem reprezen­towali dwie grupy interesów: kościół i naukę. Posłowie wybierani byli w tzw. wyborach kurialnych.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

PRZYSŁUGUJĄCE PRAWO

Obywatele, którym przysługiwało prawo wyborcze (pełnoletni mężczyźni, osiedli, opłacający określone podatki), dzielili się na cztery kurie: kurię wielkiej własności ziemkiej, kurię izb przemysłowo-handlowych, kurię miast większych i kurię reszty gmin. Rozdział mandatów między poszczególne kurie wykluczał zasadę rów­ności: jeśli w kurii pierwszej posła wybierało się około 50 głosami, to w kurii czwartej, gdzie zresztą wybory były dwustopniowe, zatem nie bezpośrednie, na jeden mandat potrzeba było około 8000 głosów. )Owe kurie realizowały zasadę reprezentacji interesów w sposób określany jako neostanowy: w kurii pierwszej głosowało ziemiaństwo, czyli dawna szlachta; w kurii drugiej — zamożni przemysłowcy i kupcy; w kurii trzeciej inteligencja, urzędnicy, wyżej opodatkowane mieszczaństwo; w kurii czwartej — zamożniejsi włościanie.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!

GWARANCJA WPŁYWÓW

System ten, obok zagwarantowania wielkich wpływów politycznych ziemiaństwu, rodził jeszcze jedną, z czasem coraz to groźniejszą konsekwenq’ę. W Galiq’i ludność ukraińska (naówczas nazywana ruską) liczyła około 40 proc. W sejmie krajowym natomiast zdobywała zaledwie 15 proc. mandatów. Wynikało to z upośledzenia wyborczego czwartej kurii, w której głosowali chłopi; Ukraińcy bowiem, naród chłopski, nie zdobywali mandatów w kuru pierwszej, opanowanej przez polskie ziemiaństwo, nieliczną też — poza grec­kokatolickim duchowieństwem — mieli warstwę inteligencką, która zdoby­wałaby mandaty w kurii trzeciej. Ten stan rzeczy pogłębiał konflikt narodo­wościowy w Galicji Wschodniej.  Kompetencje sejmu polegały na ustawodawstwie krajowym i współudzia­le w ustawodawstwie państwowym.

Witajcie! Na co dzień pracuje w dziale kadr w dużej międzynarodowej firmie. W świecie biznesu jestem na co dzień, dlatego też postał ten blog, aby dzielić się z Wami moją opinią i spostrzeżeniami. Jeśli z jakimś artykułem na blogu się nie zgadzasz, lub chcesz podyskutować to będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz, albo odezwiesz się w formularzu kontaktowym!